newsletter Newsletter
Czas na Białkę - logo

Każdy, kto decyduje się odwiedzić baseny termalne, pojeździć na nartach czy wynająć kwaterę w Białce Tatrzańskiej wie, że to miejsce wymarzone do wypoczynku. Ale czy zdaje sobie sprawę, że ta piękna podhalańska wieś to również miejsce o niezwykłej przeszłości? Zapraszamy do zapoznania się z całą historią o naszej ukochanej Białce Tatrzańskiej.

Jedna Białka, a może dwie?

Przełom BiałkiBiałka Tatrzańska powstała najprawdopodobniej na początku  XVII wieku (1616-1618). Według tradycji jej założycielem był niejaki Łętowski, który osiedlił się na terenie dzisiejszej Kaniówki. Formalnie jednak wieś została założona w 1636 roku, kiedy to król Władysław IV potwierdził przywilej lokacyjny miejscowości i powierzył sołectwo we wsi Nowa Białka Wojciechowi Nowobilskiemu. Król nadał mu prawo lokowania wsi pomiędzy rzekami Białką i Leśnicą, a także prawo do młyna, karczmy, tartaku i folusza. W dokumencie nie ma mowy o ciężarach nałożonych na sołtysa, ani też o wolniznie, czyli zwolnieniu z opłat dla osadników nowej wsi. Jest natomiast zapis o przynależności do wsi polan i pastwisk w Tatrach od Kiczory aż po Wołoszyn oraz w okolicach Rybiego Stawu – dzisiejszego Morskiego Oka.

Wydaje się, że przywilej potwierdza przypuszczenia, że wieś powstała przed 1636 rokiem. Już sama nazwa – Nowa Białka – podpowiada, że była również „stara”. Także wcześniejsze dokumenty informują o istnieniu dwóch wsi. Jednym z nich jest sporządzony w 1624 roku wykaz miejscowości, które starosta Komorowski obejmował we władanie. Na liście tych miejsc znajdziemy Białkę.

Również wydarzenia z 1929 roku potwierdzają przypuszczenia o dwóch miejscowościach. Według Edmunda Długopolskiego, historyka i badacza dziejów Podhala, to właśnie w tym roku przed komisarzami królewskimi doszło do starcia pomiędzy sprzeciwiającymi się rządom Komorowskiego chłopami a ludźmi starosty. Uczestniczący w bójce chłopi pochodzili z kilku wsi, m. in. z Białki i Nowej Białki. Być może tą pierwszą miejscowością były gospodarstwa znajdujące się na terenie Kaniówki, gdzie osiedlił się Łętowski.

Jak górale królowi pomogli

Przywilej lokacyjny nadany Nowej Białce potwierdzali kolejni władcy, a sołectwo pozostało dziedziczne w rodzie Nowobilskich. Król Jan Kazimierz 29 stycznia 1649 roku zezwolił, Wojciechowi Nowobilskiemu przekazać sołtystwo synowi (również Wojciechowi) wraz z gruntem i pastwiskami Rynias, Lichwiarzówka, Kiczora, Rybi Staw, Wołoszyn zwanymi, a zarazem przyrzekł, iż ani król, ani następcy, ani tego sołtysa, ani też jego następców od używania i spokoju posiadania rzeczonego sołtystwa nie oddalą. Jak głosi legenda te nadania były nagrodą króla za ocalenie go przed Szwedami i doprowadzenie do lubowelskiego zamku. Otóż, gdy król Jan Kazimierz uciekał doliną rzeki Białki z Podhala na Spisz, został napadnięty przez Szwedów. Z pomocą przyszli mu wówczas górale. Na pamiątkę tego wydarzenia po dziś dzień droga wiodąca grzbietem białczańskich wierchów nosi nazwę drogi królewskiej. O „pobycie” Szwedów w Białce świadczyć może również kapliczka św. Jana, stojąca w ogrodzie Matysów. Według podań ludowych została ona wzniesiona na miejscu starego cmentarzyska, na którym pochowano 300 Szwedów poległych podczas najazdu na Polskę.

Honorowy zbójnik

Warto również wspomnieć, że ród Nowobilskich to ród zbójników. Starsi Białczanie do dziś mówią o Jaśku Nowobilskim „Prawo” – zbójnik nad zbójnikami. Podobno posiadał on zdolność chodzenia po pionowych murach, a ponadto cechował się ogromnym honorem. Gdy był więziony w Wiśniczu, założył się z oficerem austriackim, że wejdzie po murze. Dał jednak słowo, że nie ucieknie i, mimo że od wolności dzielił go tylko krok, dotrzymał danego słowa.

Parafia

Wraz z chwilą założenia Białkę przydzielono do parafii Ostrowsko. To właśnie dzięki staraniom ostrowskiego proboszcza wzniesiono we wsi pierwszy drewniany kościółek. Niestety w 1688 roku spłonął on wraz z plebanią i księgami parafialnymi. Na nową świątynię mieszkańcy Białki czekali 12 lat. Około 1700 roku (dzięki pomocy księdza Marcina Drużbackiego) powstał drewniany kościółek, który istnieje do dziś. Warto nadmienić, że jest to najstarszy kościółek w powiecie tatrzańskim.

W roku 1913 z inicjatywy miejscowego proboszcza – księdza Jana Madeja – rozpoczęto w Białce budowę nowego kościoła. Projekt przygotował krakowski architekt Franciszek Mączyński. Prace budowlane zostały jednak szybko wstrzymane z powodu wybuchu I wojny światowej. Dopiero 8 października 1918 roku dziekan nowotarski, ksiądz Piotr Krawczyński, poświęcił kamień węgielny w zasklepionej i wytynkowanej już budowli. Kościół konsekrowano 7 sierpnia 1921 roku. Niestety wojna po raz kolejny pokrzyżowała plany ukończenia świątyni. Wybuchła akurat wtedy, kiedy rozpoczęto wznoszenie wieży. Ostatecznie budowę murowanej wieży zakończono dopiero w 1993 roku. Pamiętając, że dwukrotnie wojna przerwała prace budowlane, starsi górale (nie tylko w Białce, ale i w okolicznych miejscowościach) powtarzali, że wraz z rozpoczęciem wznoszenia wieży wybuchnie kolejna wojna. Na szczęście tym razem obawy się nie spełniły.

Białka Tatrzańska przyjazna dla turystów… od zawsze

Dom Wczasowy Dolinka - lata 50-teW latach międzywojennych Białka zaczęła być już znana jako miejscowość letniskowa. Rocznie przyjeżdżało tu nawet kilkaset osób. Na ich przyjęcie gotowych było około 100 gospodarstw oferujących kwatery i góralską kuchnię. Po II wojnie światowej wieś stała się jeszcze bardziej popularnym ośrodkiem letniskowym i kolonijnym.

W latach 90- tych, dzięki staraniom miejscowej ludności, powoli zaczęła przekształcać się w ośrodek narciarski. 8 grudnia 2001 roku ruszyła pierwsza kolej O. N. Kotelnica Białczańska. W tym dniu została uruchomiona trzyosobowa kolej oraz dwa wyciągi orczykowe. Otwarto również karczmę Kotelnica. Spółka powstała z inicjatywy mieszkańców Białki Tatrzańskiej rok wcześniej. Na początku liczyła 32 udziałowców, w obecnej chwili jest ich 48. W grudniu 2003 zakończono budowę czteroosobowej kolei i karczmy na szczycie Kotelnicy. Mimo początkowych obaw, szybko zauważono, że popyt się zwiększa a kolejki do wyciągów zamiast się zmniejszać – rosną. W tym momencie stało się jasnym, że inwestowanie w rozwój infrastruktury narciarskiej ma swoją przyszłość. Średnio co dwa lata powstawały nowe inwestycje: sześcioosobowa kolej, snowpark z wyciągiem orczykowym, nowoczesna kolej z podgrzewanymi siedzeniami i osłonami przeciwwietrznymi. Rozbudowa to nie tylko nowe obiekty, ale przede wszystkim nowe trasy zjazdowe z profesjonalnym systemem naśnieżania i oświetleniem. Przez 11 lat powierzchnia tego ośrodka narciarskiego w Białce Tatrzańskiej rozrosła się z 15 do 75 hektarów.Kotelnica w Białce Tatrzańskiej - budowa

W maju 2006 została utworzona Spółka Park Wodny Bania. Jej celem była budowa w Białce Tatrzańskiej geotermalnego kompleksu rekreacyjno-wypoczynkowego (na bazie wody termalnej). Firma skupiła się na eksploatacji złoża wody geotermalnej na potrzeby zespołu termalnego oraz świadczeniu kompleksowych usług turystycznych i rekreacyjno-rehabilitacyjnych. Ofertę uzupełniono o usługi Spa&Wellness. W ten sposób połączono rozrywkę, jaką daje park wodny, z wypoczynkiem i leczniczymi właściwościami wód termalnych. A wszystko to zaraz obok największego w Polsce kompleksu narciarskiego i idealnej bazy noclegowej. Obiekt został podzielony na kilka stref, dostosowanych do konkretnych wymagań gości. Do ich dyspozycji jest około 9 000 m² wodnej rozrywki i relaksu w stylowych wnętrzach i pięknym otoczeniu przyrody. 

(tekst przygotowała Pani Maria Kuruc)

Białka Tatrzańska - Ochotnicza Straż Pożarna

Ochotnicza Straż Pożarna

Białka Tatrzańska - Gospodarze z Białki

Gospodarze z Białki

Białka Tatrzańska - Gospodarze z Białki

Gospodarze z Białki

Białka Tatrzańska - Droga przez Białkę

Droga przez Białkę

Białka Tatrzańska - Gazdowie z Białki

Gazdowie z Białki

Białka Tatrzańska - W Białce od zawsze hodowano pszczoły

W Białce od zawsze hodowano pszczoły

Białka Tatrzańska - Gmina Bukowina Tatrzańska

Gmina Bukowina Tatrzańska

Partnerzy

Czas na Białkę - Partner rhSPORT Centrum Narciarstwa i Sportu

ATRAKCJE


Czas na Białkę - Partner Pokoje gościnne LAWENDA Anna Łacniak

NOCLEGI


Czas na Białkę - Partner Pensjonat Burkaty***

RESTAURACJE


zobacz wszystkich ...

close

Akceptacja cookies

Informujemy, iż dla celów statystycznych korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje politykę stosowania plików cookies, opisaną w Polityce prywatności.